شعر هیأت شعر عاشورایی نثر ادبی اشعار مذهبی

شعر نوشتن برای کودکان و نوجوانان

می‌گویند که شعرنوشتن برای کودکان و نوجوانان، از رهاوردهای دوران تجدّد است. می‌گویند که شعر نوشتن برای آنان بسیار دشوارتر از شعر نوشتن برای بزرگسالان است. می‌گویند... البته بسیار درست و متین و متقن می‌گویند و گاه بسیار خوب و دل‌انگیز و زیبا می‌سرایند و می‌نویسند. آن‌ها می‌دانند که شعر نوشتن برای نوجوانان چه ملاحظاتی دارد اما انگار گاهی خیال می‌کنند که چون کودکان و نوجوانان، با فنون شعری و مباحث نقد ادبی آشنا نیستند، می‌توان با سهل‌انگاری و شلختگی هم شعر نوشت. منظورم شعرهای کتاب‌های بازاری و سطحی نیست؛ همان‌ها که با شتاب فراهم می‌آیند و سرایندگانشان، ناشی و تازه‌کارند. از شاعران نام‌آور و باتجربه در حوزۀ شعر کودک و نوجوان، گاهی شعرهایی منتشر می‌شود که به نظر می‌رسد سرایندگان آن اشعار، مخاطب را آن‌قدر دست کم گرفته‌اند که حتی چند دقیقه برای ویرایش و اصلاح کار، تأمل نداشته‌اند و شعر به سرعت از تولید به چاپ رفته است. کودکان و نوجوانان، عروض و قافیه و معانی و بیان و دستور زبان نمی‌دانند اما آیا این مجوّزی است برای آن که شاعر کودک و نوجوان، بی‌ملاحظۀ قواعد زیبایی‌شناسی شعر بنویسد؟
نمونه‌هایی که نقل می‌کنم، اشعاری است که دربارۀ اهل‌بیت(علیهم‌السلام) سروده شده و از شاعران پُرآوازه کودک و نوجوان است:
۱. شهادت امام حسین(علیه‌السلام):
«لب تشنه در بیابان، جنگید با پلیدان
از شربتی که نوشید، شد سرور شهیدان»
ـ این یعنی حسن تعلیل شاعرانه برای وجه تسمیۀ سرور شهیدان.

۲. زبان حال کودکان امام حسین(علیه‌السلام):
«ذوالجناح، این دفعه، بی‌سوار برگشته
یال‌های او خونی است، غصه‌دار برگشته
از دم حرم، غمگین، می‌دوم به سوی او
کنجکاو می‌پرسم: ذوالجناح! بابا کو؟
کو عموی من عباس؟ کو برادرم اکبر؟
حال عمّه‌جان خوش نیست، گریه می‌کند اصغر»
ـ چون نوجوانان مقتل نخوانده‌اند، لابد نمی‌دانند که شهادت علی اصغر(علیه‌السلام) روی دست‌های پدر بوده و آن بزرگوار، فرزندش را به دست مبارک خویش به خاک سپرده است.

۳. مدح امام سجاد(علیه‌السلام):
«او در حال نماز بود
دست او سوی خدا دراز بود
صورتی، مثل سفید برف داشت
با خدا، قد درخت‌ها حرف داشت»
ـ اعجاز قافیه را بنگرید؛ برف و حرف!

۴. ولادت امام محمد تقی(علیه‌السلام):
«دو تا چشم، مثل دو تا ستاره
دو تا گوش، مثل دو ابر پاره
او کی بود؟ ماهی میان ننو
تاب می‌خورد تُو آسمان ننو
حال او میان ابرها گم بود
او کی بود؟ او امام دهم بود»
ـ تشبیه و تصویرسازی... راستی مگر بچه‌ها این چیزها را می‌فهمند؟

۵. ولادت امام رضا(علیه‌السلام):
«صیادی، به دنبال آهو بود
می‌دوید، به دست او چاقو بود
من بدو، او بدو، آهو بدو
پشت ما، آب توی جو بدو
...
ناگهان، آهو دوید مثل باد
شکارچی، نشست و گریه افتاد»
ـ زبان و بیان این شعر، بی‌نیاز از توضیح است!

۶. مدح حضرت زهرا(علیها‌السلام):
«به دستاش، هیچّی النگو نداشت
تُو صندوق، لباس‌های نو نداشت»
ـ این هم اعجاز قافیه است که تلفظ کلمات را دگرگون می‌کند.

۷. شهادت امام حسین(علیه‌السلام):
«خون می‌ریخت، از آسمان میدان
امام رفت، تنها میان میدان
چند تا مرد به روی او تیغ زدند
ناگهان فرشته‌ها جیغ زدند»
ـ در این شعر، قافیه و وزن با هم مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهند و بلکه متأثر و متأسف می‌کنند.

برچسب‌
پدیدآورنده
منبع